۳ نوامبر ۲۰۲۶- در یک مطالعهٔ هم‌گروهی بر روی بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲، شروع درمان با داروهای  GLP-1با کاهش خطر ابتلا به سرطان‌های مرتبط با چاقی در بازه‌های ۳ تا ۵ ساله همراه بود؛ اما این کاهش خطر تنها در مقایسه با درمان با انسولین یا سولفونیل‌اوره مشاهده شد. در مقایسه با متفورمین یا سایر داروهای دیابت، تفاوت معناداری در خطر ابتلا مشاهده نشد.

استفاده از داروهای  GLP-1برای درمان دیابت با کاهش خطر ابتلا به سرطان‌های مرتبط با چاقی و دیابت همراه بوده است، اما یافته‌ها بسته به نوع داروی مورد مقایسه، متفاوت است. انتخاب درمان دیابت تحت تأثیر شدت بیماری، عوارض و ملاحظات هزینه است که همگی خود می‌توانند با خطر ابتلا به سرطان مرتبط باشند.

پژوهشگران با استفاده از داده‌های پرونده الکترونیک سلامتِ ۳۵۹,۵۹۵ بیمار بزرگسال که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ در مرکز پزشکی دانشگاه تگزاس در دالاس تحت درمان بودند، ۵ شبیه‌سازی آزمون هدف با مقایسه گروه‌های فعال انجام دادند.

هر شبیه‌سازی شامل بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ بود که سابقهٔ سرطان مرتبط با چاقی نداشتند و شروع‌کننده درمان با یکی از گروه‌های زیر بودند:  GLP-1یا گروه‌های مقایسه‌ای شامل متفورمین، انسولین، سولفونیل‌اوره، مهارکننده‌های  SGLT2یا مهارکننده‌های DPP-4. تعداد بیماران در گروه‌های  GLP-1بین ۵,۸۳۵ تا ۱۸,۰۰۷ نفر و در گروه‌های مقایسه‌ای بین ۱,۲۹۰ تا ۲۰,۴۴۵ نفر بود.

شدت پایه دیابت به سه دسته تقسیم شد: بالا (بیماری ماکرووسکولار یا مرحله ۴-۵ بیماری مزمن کلیوی)، متوسط (عوارض ریزوعروقی یا مرحله ۱-۳ بیماری کلیوی) و پایین (فاقد این عوارض). پیامد مورد بررسی، اولین تشخیص سرطان مرتبط با چاقی در پیگیری‌های ۳ و ۵ ساله بود.

یافته‌های کلیدی

·  در بازه ۳ ساله، شروع درمان با  GLP-1در مقایسه با انسولین (تفاوت ریسک [RD]:۱.۲۵-٪؛ نسبت خطر [HR]:۰.۶۲) و در مقایسه با سولفونیل‌اوره (RD:۱.۱۴-٪؛ HR:۰.۶۷) با کاهش خطر سرطان‌های مرتبط با چاقی همراه بود. یافته‌ها در بازه ۵ ساله نیز مشابه بود.

·  در مقایسه با متفورمین (HR:۰.۹۱)، مهارکننده‌های SGLT2 (HR:۰.۸۱) یا مهارکننده‌های DPP-4 (HR:۰.۸۴)، تفاوت معناداری در خطر سرطان مشاهده نشد.

·  ارتباط بین استفاده از GLP-1 و خطر سرطان بر اساس شدت دیابت متفاوت بود: در بیماران با شدت بیماری «پایین»، شروع درمان با  GLP-1نسبت به انسولین و سولفونیل‌اوره با کاهش خطر همراه بود، اما این اثر محافظتی در بیماران با دیابت «متوسط» یا «شدید» مشاهده نشد.

·  در گروه با شدت بیماری «بالا»، در بازه‌های ۳ و ۵ ساله، شروع درمان با  SGLT2نسبت به  GLP-1با کاهش خطر همراه بود (در سال سوم: RD=۱.۶۱+ درصد؛ در سال پنجم: RD=۳.۱۰+ درصد).

نویسندگان مطالعه خاطرنشان کردند که این الگوها «ممکن است منعکس‌کننده انتخاب نوع درمان و شدت زمینه‌ای بیماری باشد: به طور کلی، شروع‌کنندگان درمان با انسولین عوارض پیشرفته‌تری داشتند، در حالی که شروع‌کنندگان درمان با  SGLT2نسبت به شروع‌کنندگان GLP-1عوارض فردی کمتری داشتند.» آن‌ها نتیجه گرفتند که این یافته‌ها «از نظر ایمنی سرطان‌زایی به‌طور کلی اطمینان‌بخش هستند، اما از انتخاب این داروها برای پیشگیری از سرطان حمایت نمی‌کنند.»

این مطالعه توسط دکتر خسوس جبران هرناندز-پرز از مرکز پزشکی دانشگاه تگزاس در دالاس و مؤسسه ملی سلامت عمومی در کوئرناواکا، مکزیک هدایت شده و در مجله  JAMA Network Openمنتشر شده است.

محدودیت‌ها

ماهیت گذشته‌نگر داده‌ها در یک سیستم سلامت واحد، احتمال وجود متغیرهای مخدوش‌کننده باقی‌مانده، عدم هم‌پوشانی کامل گروه‌ها پس از وزن‌دهی و احتمال خطا در طبقه‌بندی مواجهه یا پیامد را مطرح می‌کند. همچنین دسته‌بندی شدت بیماری بسیار کلی بوده و در برخی گروه‌ها، تعداد موارد مشاهده‌شده اندک بود. علاوه بر این، از آنجایی که استفاده از GLP-1ها در سال‌های اخیر گسترش یافته، برآوردهای ۵ ساله به‌طور نامتناسبی بر شروع‌کنندگان اولیه متکی بوده‌اند.

منبع:

https://www.medscape.com/viewarticle/glp-1s-and-cancer-risk-study-sees-mixed-signals-2026a10015vl?src=